In onze dagelijkse belevingswereld vormen zich vaak twee heel verschillende kenmerken. Enerzijds dynamiek, vooruitgang, ontdekking en verandering. Anderzijds, trachten onze positie te versterken, te consolideren en trachten we veilig, ferm en onwrikbaar te zijn. De combinatie van deze twee tegengestelde kwaliteiten schept een gezonde kracht. Men gaat vooruit en groeit - maar niet ten koste van wat men al gewonnen heeft. Er is vertrouwen in groei maar ook zorg voor consolidatie.
Deze twee kwaliteiten worden uitgedrukt in de namen van de dubbele Tora portie van deze Sjabbat, de Sjabbat voor Rosj Hasjanna, het Joods nieuwjaar.
De eerste parasja heet Nitzaveim - in het Ivriet - resoluut en moedig staan. In zijn openingswoorden vertelt Mosje het joodse volk, Deuteronomium 29:9 אַתֶּם נִצָּבִים הַיּוֹם כֻּלְּכֶם ‘jullie staan hier allen vandaag ferm’.
De tweede parasja heet Wajelech – in het Ivriet - ‘hij ging’, dat aan Mosje refereert: Deuteronomium 31:1 וַיֵּלֶךְ, מֹשֶׁה; וַיְדַבֵּר אֶת-הַדְּבָרִים הָאֵלֶּה, אֶל-כָּל-יִשְׂרָאֵל Mosje ging en zei deze woorden tot geheel Israel.
Terwijl er veel fascinerende lessen uit deze twee parjsiot zijn te halen, wordt er alleen al bij hun naam iets heel belangrijks geopenbaard, namelijk flink staan en vooruit gaan. Dit geeft ons een idee hoe wij ons leven moeten leiden en is vooral relevant aan de sjabbat voor Rosj Hasjanna (joods nieuw jaar).
Terwijl het dubbele thema van consolidatie en vooruitgang in het zakenleven en bij veel andere aspecten van onze ondernemingen toegepast kan worden, heeft het thema ook een speciale betekenis voor het spirituele leven van een Joodse man of vrouw. Laten wij eens kijken hoe dit zich manifesteert in drie richtingen in het Joodse leven, namelijk, bij Tora studie, in Tefila (gebed) en bij Gemiloet Chassadiem, goede daden.
Tora studie combineert zowel een vaste gefixeerde dimensie, als een innerlijke dynamiek. Met name de vaste tekst van de Tora rol en andere boeken van de Tora, de schriftelijke leer. Deze wordt in ogenschijnlijk ontelbaar veel boeken becommentarieerd, besproken via leringen en commentaren van onze joodse geleerden, die in ieder tijdperk relevante begeleiding voor de uitdagingen van die specifieke periode geven. Dus, aan de ene kant is de Tora invariabel en aan de andere kant groeiend.
Tefilla is ook vastgelegd, maar heeft ook een persoonlijke dynamiek. De vaste tefilla is de tekst in de siddoer, het gebedenboek. Vele tefillot zijn op iedere gegeven dag in het jaar gelijk of het om een gewone doordeweekse dag gaat of over Jom Kipoer. Vervolgens zijn er speciale tefillot , uniek voor specifieke dagen. Nog mooier zelfs, er bestaat een individuele- en persoonlijke manier in welk een vrouw of een man de gedrukte tekst kan benaderen, met hun eigen unieke gevoelens.
Tenslotte is er in het rijk van Joodse voorschriften (de mitswot) een gefixeerde structuur van de ideale Joodse levensstijl. Bij de persoonlijke invulling van elk individu benadrukt men sommige aspecten van de mitswot meer dan andere kanten. Maar het uiteindelijke doel is het beter in acht gaan nemen van de mitswot en gelijktijdig het bereikte doel proberen te verstevigen.
Deuteronium 30:19 הַעִדֹתִי בָכֶם הַיּוֹם, אֶת-הַשָּׁמַיִם וְאֶת-הָאָרֶץ—הַחַיִּים וְהַמָּוֶת נָתַתִּי לְפָנֶיךָ, הַבְּרָכָה וְהַקְּלָלָה; וּבָחַרְתָּ, בַּחַיִּים—לְמַעַן תִּחְיֶה, אַתָּה וְזַרְעֶךָ Ik neem heden de hemel en de aarde tegen u tot getuigen; het leven en de dood stel ik u voor, de zegen en de vloek; kies dan het leven, opdat gij leeft, gij en uw nageslacht.
Hebben wij echt de Tora nodig om ons te vertellen het leven te kiezen? Welk normaal denkend mens zou de dood kiezen?
Een mogelijk antwoord is dat men een bewuste keuze moet maken om echt te leven en niet alleen te vegeteren. En ik bedoel niet het leven als in ‘het snelle leven’. Voor het leven kiezen betekent, kiezen voor een betekenisvol leven, een leven gewijd aan normen en waarden en aan een hoger doel. Heb ik enig verschil gemaakt in het feit dat ik de Planeet Aarde zoveel jaren heb bewoond? Zal iemand het verschil merken als ik er niet meer ben? Is mijn leven productief, de moeite waard?
De parasja Vajelech beschrijft de laatste dagen van Mosje’s leven. De titel van iedere parasja benadrukt de hoogtepunten en belangrijke begrippen welke in deze specifieke parasja worden onderwezen. Vajelech betekent letterlijk ‘en (Mosje) ging’ van de stam van het woord Halicha, wat ‘gaan’ in het Ivriet betekent.
'Halicha' betekent ook, het alsmaar in beweging zijn, niet stilstaan. Door ons aan een eerlijk zelfonderzoek te onderwerpen en deze periode te gebruiken voor introspectie en zelf- beschouwing teneinde daaruit de nodige conclusies te trekken, is het mogelijk voor ons als mensen te ‘gaan’ en te groeien, in plaats van vast te blijven lopen in waar wij ons nu bevinden. Wij kunnen niet stil blijven staan. Wij moeten gaan, ons voortbewegen en mensen zijn die groeien, die een verschil maken in wat er gaande is.
V: Wat wens je iemand op zijn 120e verjaardag?
A: Heb een fijne dag!
Er zijn niet veel mensen die 120 jaar worden, maar voor het belang van het argument, laten we zeggen dat jij vandaag je 120e verjaardag viert en je bent helemaal ‘bij’. Wat zou jij doen?
Zou je gaan parachute springen?
Zou jij eindelijk wat illegaals gaan uitproberen of een soort van immorele daad doen, iets dat je jezelf nooit eerder in je leven toestond te doen?
Zou je gaan zitten en de minuten tot het einde tellen?
Zou je wat kwalitatieve tijd met je kinderen doorbrengen (als die nog leven), kleinkinderen, achterkleinkinderen, achterachterkleinkinderen en achterachterachterkleinkinderen?
Zou je een filmploeg huren om je laatste dag op deze wereld vast te leggen?
Zou je uit berouw tranen met tuiten huilen?
Tegen het einde van Deuteronomium beschrijft de Tora de laatste dag van Mosje’s leven: ‘en Moshe ging en sprak alle woorden tegen heel Israël. En hij zei tegen hen: vandaag ben ik 120 jaar oud….’
Wat deed Moshe op zijn 120e verjaardag? Hij ging! Hij bewoog! Hij groeide. Hij inspireerde. Hij onderwees. Hij zegende. Hij bereikte.
Er zijn 86,400 seconden in een dag. Mosje, die de betekenis van het leven kende en die iedere seconde daarvan apprecieerde, vulde zijn laatste dag in met zoveel mogelijk actie. Hij had nog een dag te groeien en benutte die dag tot het uiterste.
Nu wij net voor Rosj Hasjanna staan, laten wij dan besluiten voor het leven te kiezen. Laten wij het pad van Tora en goede daden volgen. En mogen wij gezegend worden met een gezond en zoet nieuw jaar.
In onze dagelijkse belevingswereld vormen zich vaak twee heel verschillende kenmerken. Enerzijds dynamiek, vooruitgang, ontdekking en verandering. Anderzijds, trachten onze positie te versterken, te consolideren en trachten we veilig, ferm en onwrikbaar te zijn.