Parshat Teroema:
Sjemot(Exodus) 25;1-27;19
In de parasha van deze week vinden wij het eerste fondswerving spektakel in de geschiedenis, op initiatief van Moshe, om de Mishkan- Tabernakel te bouwen. HKB”H is een ‘dakloze’ en vraagt aan Zijn volk, ik zoek een leuke locatie, hebben jullie iets voor mij? Exodus 25:8 וְעָשׂוּ לִי, מִקְדָּשׁ; וְשָׁכַנְתִּי, בְּתוֹכָם En zij zullen Mij een heiligdom maken, zodat Ik te midden van hen kan wonen.
Was Gd nou echt dakloos? Woonde Hij niet al onder de mensen? Hij is net vorige week vanuit boven naar beneden gekomen met de 10 geboden, waarom wil Hij nu ook nog een gewijde plek?
Er is een groot verschil tussen het gebeuren op de berg Sinaï en een gewijde plek. Het is het volk van “boven af overkomen”. Gd initieert en onderneemt, en het joodse volk is passief. Het was de grootste meest indrukwekkende sound and light show. Donder en bliksem, fysiek en spiritueel kwam het vanuit de hemel op ze af en ze waren vet onder de indruk.
Maar in deze parasha gaan ze zelf een heiligdom bouwen. Op eigen initiatief. Van het verzamelen van fondsen tot grove materialen, bouten en moeren, alles voor de constructie van de bouw van het Mishkan. Man, vrouw, jong en oud, iedereen stak de handen uit de mouwen. Weken, maanden kei- en keihard werken, contributies van individuelen. Plannen, programmeren, ontwerpen, alles in dienst voor de uiteindelijke bouw van het huis van Gd. Het is ze gelukt; door dit initiatief uit te voeren bracht het volk Gd op deze aarde. Het is geen goed idee om lui vanuit je stoel, te zitten wachten op een eenmalige spirituele gebeurtenis in je leven, zoals die op de berg Sinaï. Wij moeten naar de Praxis en de Gamma gaan, een infrastructuur opzetten en וְעָשׂוּ לִי, מִקְדָּשׁ;, Mij een heiligdom maken. Simpel gezegd: wachten wij op Gd of wacht Hij op ons?
Wanneer Moshe de opdracht krijgt om fondsen te werven teneinde het Mishkan te bouwen, gaven de mensen met gulle hand. (belasting aftrekbaar ;-)) Zij waren zelfs zo vrijgevig, dat na twee dagen de bouwers zichzelf overstelpt vonden met materialen en ze de mensen moesten smeken om het doneren te stoppen. Exodus 25:2 מֵאֵת כָּל-אִישׁ אֲשֶׁר יִדְּבֶנּוּ לִבּוֹ, תִּקְחוּ אֶת-תְּרוּמָתִי Van alle man wiens hart zich vrijwillig bewegen zal, zal Ik een bijdrage in ontvangst nemen. Dit gaf men vrijwillig en gul.
Behalve een kleine uitzondering: de zilveren voetstukken van het Mishkan. (Exodus 38:27) Deze voetstukken werden betaald door de verplichte belasting van een halve shekel per persoon. Hierin vinden wij de ruimte voor onze zelfexpressie binnen het Jodendom. Namelijk: als je eerst vanuit je joodse saamhorigheid aan je verplichtingen hebt voldaan (de zilveren voetstukken van de Mishkan), dan is de tijd gekomen om jezelf verder en persoonlijk te ontwikkelen. Geef die verplichte halve shekel, en daarna אֲשֶׁר יִדְּבֶנּוּ לִבּוֹ wat je hart je ingeeft te geven. Kies het pad naar de religieuze voldoening die het beste bij jou past. Studeer, leer of geef van jezelf aan anderen. Leef de weg naar Gddelijkheid via het pad dat het beste jouw unieke individualiteit past.
GOUD!
Goud is een statussymbool. Of je hebt het of je hebt het niet. Waarom wil Gd goud van ons?
Goud heeft samen met ander luxe dingen, een betekenis in ons leven. De gever zegt hiermee: ik geef om je. Heren, een tip: geef nooit huishoudelijke apparatuur cadeau. Ze zijn te functioneel en erg beladen. (Ik hoop dat je cakes nu lekkerder worden met deze nieuwe keukenmachine/ de overhemden beter gestreken met dit strijkijzer etc.) ‘Onbelangrijke’ cadeautjes geven een boodschap af: jij bent mij dierbaar. In de Tora, zoals alle andere goede communicatieve echtgenoten in de wereld, zegt HKB’H precies wat Hij wil. Exodus 25:8 וְעָשׂוּ לִי, מִקְדָּשׁ; וְשָׁכַנְתִּי, בְּתוֹכָם En zij zullen Mij een heiligdom maken, zodat ik te midden van hen kan wonen.
Door het bouwen, geven wij Gd de gelegenheid bij ons te zijn, en door het van goud te bouwen zeggen wij dat wij Hem willen. Wij weten niet waarom wij nog geen derde en laatste tempel hebben. Nu moeten wij werken aan het bouwen van de relaties met tussen de medemens en HKB’H. Geef alles wat je hebt, ga voor GOUD. Hij verdient het…
Vraag: als je voor goud kunt gaan, wie zou dan genoegen nemen met zilver of brons? Goud, dat is pas de echte glorie.
Antwoord: G‑d.
Exodus 25:3 זָהָב וָכֶסֶף, וּנְחֹשֶׁת goud, zilver en koper. Waarom zou in een heiligdom voor Gd niet alles in het goud zijn, het allerbeste?
In Am Israel hebben wij ook verschillende soorten mensen. De zilveren: groots geboren, nooit in verleiding gebracht, nooit gevallen. Anderen zijn Goud. Door keihard aan zichzelf te werken overkomen zij obstakels en komen zij naar de finish met geweldige prestaties. En dan heb je Koper. We bedoelen het altijd wel goed, we proberen het, maar tja… Soms is het zo verleidelijk het veld te verlaten, het gebouw, Gds heiligdom, de weg naar zilver en goud. Maar Gd wil wel alle drie. Trifecta.
De inspanningen van de tsadikiem, rechtvaardigen, zijn niet voldoende, Gd wil AL Zijn scheppingen mee in de bouw. Alle metalen waren nodig het Mishkan te bouwen en wij zijn allemaal nodig om samen Klal Yisrael te vormen. Wat van ons wordt verlangd is een “open mind”, inzet en vastberadenheid om bij te dragen aan de opbouw van onze gemeenschap, ons volk. וְעָשׂוּ לִי, מִקְדָּשׁ
Mij een heiligdom maken. R’Yaakov Yosef van Polna heeft gezegd: ieder van ons moet een Mikdash, een heiligdom in zijn/haar hart maken en daar zal de shechina rusten. En wanneer Gd in je hart en in je ziel rust, dan וְשָׁכַנְתִּי, בְּתוֹכָם zodat Ik te midden van hen kan wonen.
Leíloej nishmat Shimon Tovia ben Levi.